Recentelijk was de wereld van de Pokémon community in rep en roer. Er zou namelijk sprake zijn geweest van een wel heel bijzonder incident. Zo zou een officiële illustraties op een van de nieuwste kaarten in de mobiele game Pokémon TCG Pocket mogelijk wel heel erg lijken op een eerder gepubliceerde tekening van een fan, ook wel fan art genoemd. Volgens de artiest zou er nooit toestemming zijn gevraagd om zijn ontwerp te gebruiken. Hoe kon dit gebeuren en wat zijn de gevolgen van deze inbreuk op het auteursrecht?
Onrust in Johto - the art controversy
Dat het misging werd snel duidelijk toen afbeeldingen van de immersive rare kaarten in de game van Ho-Oh ex en Lugia ex werden gedeeld. Op sociale media merkte fan-illustrator lanjiujiu op dat het nieuwe Ho-Oh-design opvallend veel leek op hun in 2021 gemaakte fanart. De kaart, ontworpen door Sie Nanahara, vertoonde zo’n duidelijke gelijkenis dat fans onmiddellijk spraken over plagiaat.
Volgens de juridische voorwaarden van The Pokémon Company zou het gebruik van fanart in hun digitale kaarten in theorie legaal kunnen zijn. Fans die Pokémon-fanart publiceren, verlenen vrijwel automatisch een “royalty-free, non-exclusive, irrevocable, transferable, sub-licensable, worldwide license” aan het bedrijf om die kunst te gebruiken voor welke vorm dan ook. Toch bleek dit geen vrijbrief: The Pokémon Company bood publiekelijk haar excuses aan en nam verantwoordelijkheid voor wat zij bestempelde als een “productiefout”, waarbij verkeerde referentiematerialen (namelijk de fanart) aan de illustrator waren doorgegeven.
Snelle actie: placeholder in de plaats van het artwork
In reactie op de commotie heeft men de betreffende kaartillustraties, zowel Ho-Oh als het geanimeerde element van Lugia, tijdelijk verwijderd. In hun plaats verschijnt nu de melding “New Art Coming Soon”, totdat volledig originele en adequaat gecreëerde versies beschikbaar zijn. Daarbij kondigde het bedrijf aan haar kwaliteitscontroleproces te hervormen en intern te onderzoeken of vergelijkbare fouten elders voorkomen.
Feitelijk toont deze situatie dat Pokémon wél beschikt over brede rechten om fancreaties te benutten, maar dat daarmee niet per se sprake is van ethisch correct handelen of transparantie tegenover de maker. Fans en de artistieke community wijzen er terecht op dat open communicatie en eerlijke credits minstens net zo belangrijk zijn als een juridische clausule. Tegelijkertijd mag je als artiest natuurlijk ook wel heel erg trots zijn op je werk, als het bedrijf achter de kaarten jouw kunst wil gebruiken. Dat kunnen namelijk maar weinig artiesten zeggen!
